دینِ کامل

پایگاه پژوهش، نشر و گسترش دین مبین اسلام

دینِ کامل

پایگاه پژوهش، نشر و گسترش دین مبین اسلام

خوشبخت کسی که کره خر آمد، الاغ رفت؟

حضرت ادریس در قرآن و روایات

دوشنبه, ۲۳ دی ۱۳۹۸، ۰۲:۱۲ ب.ظ

به گفته علامه حسن زاده آملی حکماى یونان هر جا در کتابهای خود هرمس حکیم می نویسند مرادشان حضرت ادریس علیه السلام است.[۵] هرمس الهرامسه نیز نام دیگری است که به ایشان می گفتند.[۶] و در مورد وجه آن گفته شده از آنجا که در یونان مردم هرمس را دوست داشتند، بسیاری از آنان نام نوزادان خود را هرمس گذاشته بودند. از بین این هرمس نامها بسیاری از حکما و علما شدند و دانشوران برای تمییز بین او و دیگر حکمای با نام هرمس او را هرمس الهرامسه خواندند.[۷]

نسب ادریس

به گفته بسیاری از منابع «ادریس» همان «اخنوخ» یا خنوخ، و خنوع است که نزد اهل‏ کتاب، یکى از پیامبران پیش از نوح بوده و کتاب‏هاى فراوانى به او نسبت داده شده است.[۸] نسب ادریس در کتاب مقدس[۹] و در بیش‏تر کتاب‏هاى تاریخى و تفسیرى به این ترتیب آمده است: «ادریس» «اخنوخ» بن یَرد (یارد، یارید) بن مهلائیل بن قینان بن انوش‏ بن شیث‏ بن آدم علیهم السلام‏[۱۰]

در مجمع البیان آمده که او جد پدر حضرت نوح علیه السلام است و در تورات سفر تکوین باب پنجم مى نویسد: یارد صد و شصت دو سال زندگى کرد و خنوخ را به دنیا آورد و از خنوخ، متوشالخ به دنیا آمد سپس متوشالخ را «لمک» نام مى برد و گوید: از «لمک» نوح به دنیا آمد.[۱۱]

جایگاه ادریس علیه السلام در تاریخ علم و تمدن

ادریس علیه السلام را منشا و معلم بسیاری از علوم دانسته اند. علامه طباطبائی زنده ماندن یاد او در بین فلاسفه و احترام آنها به او و اینکه آنها نسل به نسل او را سرچشمه اصول علم می دانند را دلیل بر این میداند که او از قدیمى‏‌ترین پیشوایان علم بوده که افکار بشرى را به سمت استدلال و دقت در بحث، و جستجوى از معارف الهى سوق داده‌اند، و یا اینکه او اولین ایشان بوده است.[۱۲]

محی الدین ابن عربی او را به این می ستاید که به او علم حروف و اسرار حکمت و لطائف عددیه و اشارت های عددیه داده شده بود. و علما به دور او ازدحام داشتند و سائر حکما از مشکات او اقتباس می‌نمودند.[۱۳]

همچنین گفته اند او اولین کسی است که علم نجوم را به الهام الهی استخراج نمود. و زمین را به چهار ربع تقسیم نمود و در هر ربعی پادشاهی که به امور آن قیام کند معین نمود.[۱۴] به علم ادریس(ع) در دعای روز اول ماه رجب نیز اشاره شده است «وَ مُعَلِّمَ إِدْرِیسَ عَدَدَ النُّجُومِ وَ الْحِسابِ وَ السِّنِینِ وَ الشُّهُورِ وَ أَوْقاتِ الْأَزْمان؛ و تعلیم دهنده به ادریس عدد ستارگان، و حساب و سالها و ماه ها و اوقات زمانها را»[۱۵]

حضرت ادریس در قرآن

قرآن در دو جا از ادریس علیه السلام نامبرده و از او به نیکى یاد کرده است:

  1. «وَ إِسْمعِیلَ وَ إِدْرِیسَ وَ ذَاالْکِفْلِ کُلٌّ مِنَ الصّابِرِینَ * وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِی رَحْمَتِنَاإِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِینَ»: و اسماعیل و ادریس و ذوالکفل را یاد کن که همه از صابران بودند. و آنها را در رحمت خود داخل گردانیدیم. بدرستی که آنها از صالحان بودند (سوره انبیاء آیه 85)
  2. «وَاذْکُرْ فِی الْکِتَابِ إِدْرِیسَ إِنَّهُ کَانَ صِدِّیقًا نَّبِیًّا * وَرَفَعْنَاهُ مَکَانًا عَلِیًّا»: و در این کتاب، ادریس را یاد کن که پیامبرى بسیار راستگو بود. و او را به مکانى بلند فرا بردیم‏(سوره مریم، آیه 56)

برخى از مفسران در آیه ‌هاى: «و ‌زَکَرِیّا و یَحیى و عیسى و اِلیاسَ کُلٌّ مِنَ الصّلِحین» (سوره انعام آیه 85) و «و ‌اِنَّ اِلیاسَ لَمِنَ المُرسَلین» (سوره صافات آیه 123) الیاس را همان «ادریس» دانسته، ویژگى ‌ها و داستان ‌هایى را که براى ادریس گفته شده، در ذیل این آیات براى «الیاس» آورده‌اند.[۱۶]

مطابق با برخی روایات الیاس‏ همان ادریس‏ است. عبد الغنى نابلسى در شرح فص الیاسى فصوص الحکم تعدادی از این روایات را آورده است.[۱۷] در توضیح آن گفته شده آن حضرت دو بار مبعوث شده است یک بار پیش از غیبت که إدریس‏ نبى بود، قوله تعالى:«وَ اذْکُرْ فِی الْکِتابِ إِدْرِیسَ‏ إِنَّهُ کانَ صِدِّیقاً نَبِیًّا، وَ رَفَعْناهُ مَکاناً عَلِیًّا» (قرآن کریم- سوره مریم- آیه 56- 57) و زمان غیبتش سیصد و شصت و پنج سال بوده است، و پس از آن به اسم الیاس‏ رسول ظهور فرموده است، قوله سبحانه: «وَ إِنَّ إِلْیاسَ‏ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ‏ »(قرآن کریم- سوره صافات- آیه 124)[۱۸]

برخى نیز آیه «سَلَامٌ عَلَىٰ إِلْ یَاسِینَ»(سوره صافات آیه 130) را «سَلمٌ عَلى اِدراسین» یا «اِلیاسین» قرائت کرده و آن را به «ادریس» تفسیر کرده‌اند.[۱۹]

حضرت ادریس در روایات

  • در روایت آمده که سبب بردن ادریس به آسمان این بود که: فرشته اى به او بشارت قبولى اعمال و آمرزش لغزش ها داد، او نیز آرزو کرد زنده بماند، فرشته پرسید: براى چه آرزوى حیات دارى؟ گفت: براى این که سپاس حق را به جاى آورم، زیرا در مدت حیات، دعا مى کردم اعمالم قبول شود، حال که به مقصود خود نایل گشته ام، مى خواهم شکر خدا را به جاى آورم؟ آن فرشته بال خود را گشود و او را دربرگرفت و به آسمان ها برد.[۲۰]
  • پیامبر خدا صلی الله علیه و آله، در پاسخ به سؤال ابوذر از تعداد کتاب هایی که خداوند نازل کرده است، فرمود: یکصد و چهار کتاب پنجاه صحیفه بر شیث نازل کرد، سی صحیفه بر حضرت ادریس، بیست صحیفه بر حضرت ابراهیم و تورات و انجیل و زبور و فرقان.[۲۱]
  • پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: نخستین کسی که با قلم نوشت، ادریس بود.[۲۲]
  • امام صادق علیه السلام فرمودند: مسجد سهله جایگاه خانه ادریس پیامبر علیه السلام است که در آن خیاطی می کرد.[۲۳]

صحف ادریس

پیامبر(ص)، در پاسخ به سؤال ابوذر از تعداد کتاب‌هایی که خداوند نازل کرده است، فرمود: یک‌صد و چهار کتاب؛ پنجاه صحیفه بر شیث نازل کرد، سی صحیفه بر حضرت ادریس، بیست صحیفه بر حضرت ابراهیم و تورات و انجیل و زبور و فرقان.[۲۴] بیست و نه صحیفه از صحف ادریس در جلد ۹۵ کتاب بحار چاپ ایران آمده است که از صفحه‌ی ۴۵۳ آغاز می‌شود. دو نمونه زیر بخش هایی از این صحف هستند:

  1. هر که آفریده را شناخت، آفریدگار را شناخت و هر که روزی را شناخت، روزی رسان را شناخت و هر که خود را شناخت، پروردگارش را شناخت.[۲۵]
  2. چون وارد نماز شدید، ذهن و فکر خود را متوجه آن سازید و خدا را با دلی پاک و فارغ (از هر چه جز اوست) بخوانید و با خضوع و خشوع و فرمانبرداری و فروتنی، مصالح و منافع خود را از او بخواهید و هرگاه رکوع و سجود کردید افکار دنیوی و خیالات بد و ناشایست و کردارهای زشت و اندیشه مکر و خدعه و حرام خواری و تجاوز و دشمنی و کینه ها را، از خود دور سازید و همه اینها را از میان خود به دور افکنید.[۲۶]

پانویس

  • ابن منظور، لسان العرب، 1414ق، ج4، ص329؛ طبرسی، مجمع‏ البیان، ج6، ص802
  • مرکز فرهنگ و معارف قرآن، اعلام قرآن از دایره المعارف قرآن کریم، 1385ش، ج2، ص31
  • قمی، تفسیر قمی، ج‏۲، ۱۳۶۳ش، ص۵۲
  • حسن زاده آملی، دروس هیئت و دیگر رشته‏‌هاى ریاضى، ج‏2، ص682
  • حسن زاده آملی، دروس هیئت و دیگر رشته‏‌هاى ریاضى، ج‏2، ص682: دیلمى در محبوب القلوب گوید: «هرمس الهرامسة المسمى عند العبرانیین اخنوخ، و عند الیونانیین ارمیس، و معنى ارمیس عندهم عطارد، و عند العرب ادریس کما سماه الله تعالى فی کتابه العزیز لکثرة دراسته»
  • طباطبایی، تفسیر المیزان، 1390ق، ج۱۴، ص71
  • صمدی آملی، شرح دروس هیئت، جلسه اول، سایت تفرید
  • مرکز فرهنگ و معارف قرآن، اعلام قرآن از دایره المعارف قرآن کریم، 1385ش، ج2، ص31
  • کتاب مقدس، پیدایش 5: 1- 20
  • مرکز فرهنگ و معارف قرآن، اعلام قرآن از دائره المعارف قرآن کریم، 1385ش، ج2، ص32
  • قرشى، سید على اکبر، تفسیر أحسن الحدیث، ج6، ص343.
  • طباطبایی، تفسیر المیزان، 1390ق، ج۱۴، ص73
  • حسن زاده آملی، دروس هیئت و دیگر رشته‌‏هاى ریاضى، ج‏2، ص688
  • دیلمی، محبوب القلوب، ص88
  • سید بن طاووس، الاقبال، ۱۳۷۷ش، ج۳،ص۲۰۵.
  • مجمع ‌البیان، ج‌4، ص‌510.
  • حسن زاده آملی، انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه، ص130
  • حسن زاده آملی، ممد الهمم در شرح فصوص الحکم، ص642
  • تفسیر ابن ‌کثیر، ج‌4، ص‌22.
  • ارشاد القلوب/ترجمه سلگى (على سلگى نهاوندى) ج 1 ص 326.
  • بحارالأنوار (علامه مجلسى)، ج11، ص32.
  • حکم النبی الأعظم صلى الله علیه و آله و سلم (محمدى رى شهرى)، ج2، ص269.
  • بحارالأنوار (علامه مجلسى)، ج11، ص284.
  • مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۱۱، ص۳۲.
  • بحارالأنوار (علامه مجلسى)، ج92، ص456.
  • بحارالأنوار (علامه مجلسى)، ج81، ص253.

    نظرات (۰)

    هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

    ارسال نظر

    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی

    وبلاگ دین کامل به جهت لزوم مرکزی مجازی برای نشر و گسترش تعالیم اسلام برای تمام قشرهای جامعه بوجود آمده است.در این وبلاگ تلاش ما معرفی اسلام بعنوان کاملترین و جامعترین دین خداست که بر پیامبر ختمی مرتبت حضرت محمد(ص)نازل شده است.سعی ما در مرکز مجازی دین کامل بر ایجاد انگیزه در نسل جوان خواهد بود.با توجه به اینکه زمان تغییر کرده است و بسیاری ممکن است به سفرهای خارجی با اهداف مختلف مسافرت کنند لازم است تا جوان ایرانی آگاهی کاملی نسبت به دین اسلام داشته باشد و به قول معروف چنته اش پر باشد تا بتواند در برابر تبلیغات ادیان گمراه کم نیاورد و به لحاظ تئوری بتواند مشت محکمی بر دهان یاوه گویان زده و خود را از اسارت اینان برهاند.
    مرکز پیامک:۵۰۰۰۱۰۷۰۷۱۴۱۴